Antik Mısır'da Yeni Krallık (İmparatorluk) Dönemi (M.Ö. 1552 - 1069)

XVIII. Hanedan'dan başlayıp XX. Hanedan'a kadar devam eden devreye Yeni Krallık denir. Mısır bu dönemde her alanda gelişti; sınırlarınıda genişletti, refah düzeyi arttı. Mısır Yeni Krallık döneminde altın çağını yaşadı.

Yeni Krallığın erken dönemindeki firavunlar, yönetimde değişiklikler yaptılar. Sınırlarını kuzeyde ve güneyde genişlettiler. Bu dönemde kadınlar da yönetimde etkili olmuşlardır. İlk firavunları Ahmose'nin annesi Tetisheri, Ahmose'nin büyükannesi Tetisher'i, gene Ahmose'nin karısı Ahmose Nefertari yönetimde etkili olan kadınlardır. Ahmose Nefertari, oğlu 1. Amenhotep çok küçük yaşta firavun olduğu için oğlu büyüyene kadar tahta vekillik yapmıştır. Daha sonra Ahmose Nefertari'ye tanrıça olarak tapılmıştır.

1. Tuthmosis sınırlarının güvenliğini sağladı. Komşularıyla ilişkilerini güçlendirdi. Mısır'da görülmemiş bir refah düzeyine ulaşıldı. Yaklaşık (M.Ö 1506-1494).

1. Tuthmosis'in torunu 3. Tuthmosis ilk defa Fırat nehrinin ötesine geçti. Sınırlarını kuzeyde Suriye, güneyde Nubya içlerine kadar genişletti. Yeni Krallık döneminde diğer devletlerle evlilik bağları da kurulmuştur. Mısır hakim olduğu topraklarda sadakati sağladı (M.Ö 1490-1436 yılları).

Mısır, Yeni Krallık döneminde büyük bir imparatorluk olmanın bütün avantajlarından yararlandı.Ele geçirdiği devletlerden
düzenli olarak kereste, Bronz, at, bazı madenler alıyorlardı.Dışarıya tarım ürünleri ihraç ediyorlardı.Güçlü devlet olmak
ticaretide kolaylaştırmıştı.

Karnak'ta daha önce de Orta Krallık Dönemi'nden beri firavun anıtları bulunmaktaydı.Yeni Krallık döneminde de firavunlar
çok gösterişli anıtlar yaptırdılar.Ayrıca tapınaklara yeni kapılar (pylonlar), salonlar ekleyerek tapınakları daha da
zenginleştirdiler.Tapınaklar yeni krallık döneminde tanrı Amonu yüceltmek amacıyla yapılıyordu . Firavunlar bu şekilde
kendi başarılarını da yüceltmiş oluyorlardı.

XVIII.Hanedanlık Döneminde firavunun çocuk olması nedeniyle istikrarı sağlamak zor oluyordu.Hanedanın IV.firavunu 2.
Tuthomosis'in güçlü bir kraliçesi vardı.Devleti aslında Hatşepsut yönetiyordu.
 
Hatşepsut 1. Tuthmosis'in kızı idi.Babası öldüğünde kendisinin oğlu olmadığı için yeğeni firavun olacaktı.Hatşepsut rahiple
anlaşarak vekillik görevini üstlendi.Bu yeni firavun tahta geçebilecek yaşa gelene kadar ülkeyi yöneteceği anlamına
geliyordu.(M.Ö.1503).

Hatşepsut çok güçlü bir kişiliğe sahipti.Bir kaç yıl vekillik yaptıktan sonra Tanrı Amon'un kahini,  Hatşepsut'u
firavun ilan etti.Hatşepsut'a taç giydirildi.Hatşepsut'un iki kızı vardı.Narin yapılı kızlarını hiç sevmezdi.Eşinin
başka bir kadından olan oğlunu daha çok severdi.Kendiside erkek firavunlar gibi giyinir,erkek firavunlar gibi törenlerde
adet olduğu üzere takma sakal takardı.
 
Hatşepsut,isyanları bastırmak dışında sefere çıkmamıştır.Daha çok ticaretin gelişmesi için çalışmıştır.Nil nehri kıyısında
ki tershanelerde yapılan tekneler parçalara ayrılarak Kızıldeniz kıyısına taşınmış ve orada tekrar birleştirilerek
ticarette kullanılmışlardır.Bu sayede Puntla ticaret grliştirilmiştir.Punt'un bu günkü Sudan olduğu düşünülmektedir.
Punt'tan Mısır'da olmayan leopar kürkü,tütsü,fildişi.mür ağaçları vs.alınmıştır.  
 
Hatşepsut, kendisi için muhteşem bir tapınak yaptırmıştır.Tapınağı danışmanı Senmut tasarlamıştır.Bazı Mısırbilimciler
Senmut'un ,Hatşepsut'un sevgilisi olabileceğini düşünmektedirler.Tapınak Nil'in batı kıyısında,Deir El Bahri'dedir.Tapınağa
 
3. Tuthmosis,Firavun olabilmek için uzun yıllar beklemenin acısını Hatşepsut'a ait bütün eserleri yıktırarak çıkardı.Buna
rağmen tapınak günümüze kadar ulaşmıştır.Tapınak Mısırbilimciler tarafından restore edilmiştir.

3. Tuthmosis,firavun olur olmaz komşu ülkelere seferler düzenledi.Mitannilerle on yedi savaş yaptı.Bütün savaşları kazandı.
Buna rağmen Mitanniler'i Hititler ortadan kaldırmıştır.Mitanniler,vergiye bağlanmıştır.Ayrıca Girit,Kıbrıs,Asur,Babil,
Hititlerde Mısır'a vergi veriyorlardı.Zamanında Mısır en geniş sınırlarına ulaşmıştır.Kuzeyinde bulunan Suriye,Kenan
ülkesine ve Fırat nehrine doğru seferler düzenlemiştir.
 
Diğer firavunlar gibi Karnak'ın kutsal alanına Amon Ra adına tapınaklar yaptırmıştır.
Bu seferlerin hikayesi Amon Ra tapınağının duvarlarına yazılmıştır.Zamanında pek çok anıt ve tapınakta yaptırılmıştır.
Tuthmosis,Afrika'da koloniler kurmuştur.Pharos(şimdiki İskenderiye kentinin bulunduğu yer)ta Mısır'ın ilk limanını inşa
ettirmiş

3. Tuthmosis öldüğünde ,büyük bir imparatorluk ve zengin bir ülke bıraktı.Torunu IV. Tuthmosis,Mitannilerle barış
antlaşması imzaladı.Daha sonra gelen 3. Amenhotep daha çok iç meselelerle ilgilendi. 

Eski Mısır'da her krallığın bir tanrısı vardı.Krallıklar birleşince Mısır çok tanrılı bir dine sahip olmuş oldu.Yeni
krallığın firavunları Tebli olduğu için Teb'in tanrısı Amon Büyük önem kazandı.Zengin rahipleri Amon'u yüceltmek için çok
çalıştılar.3. Amenhotep izlediği barışçıl hükümdarlığı döneminde ülke mamur hale geldi.Böylece kültüre,mimariye, hobilere
kaynak ve zaman ayırabildi.

3.Amenhotep'ten sonra 4.Amenhotep firavun oldu.4.Amenhotep rahat bir ortamda yetişmişti.Sanat ve dinle ilgileniyordu.
(M.Ö.1402-1364)Dış ilşkilere tamamen kendini kapattı.

4. Amenhotep ,güneş tanrısı Aten'e tapıyordu.Tek tanrıya tapılmasını istiyordu. O da firavunun tanrısı "Aten"olmalıydı.
Firavun olunca inançlarını uygulamaya başladı.Bütün tapınaklardan tanrı Amon'un ismini sildirdi.Tanrı "Aten"e tapılmasını istedi.
Yeni bir başkent inşa ettirdi.Bu şehre Akheteden adını verdi.Bu şehir bu gün Amarna denilen yerde bulunmaktadır.Teb'de diğer
tanrılara ait resimlerin tapınakların bulunduğu yerde yaşamak istemiyordu.Adınıda değiştirdi Akhenoton(Aten'i kabul eden )
adını aldı.Bu dönem, Amarna dönemi olarak bilinir. 

Ölünce "Aten"e inanışın tüm izleri silindi.

Akhenoton,Mısır'ın duraklamasına neden oldu.En büyük amacı dini reform olduğu için savaşlarla ve sınırların korunmasıyla çok
ilgilenmedi.Mısır topraklarını Akhenoton zamanında kaybetmeye ve küçülmeye başladı.Hititler kuzeyden toprak almaya başladılar.
Ülke en parlak devrini 3. Tuthmosis zamanında yaşadı.Onun zamanındaki büyüklüğede bir daha ulaşamıyacaktı.

Akhenoton'dan önce firavun portreleri yücelticiydi.Akhenoton döneminde ise yeni bir anlayış resim ve heykellere egemen olmaya
başladı.Firavun ailesiyle birlike,çocuklarıyla oynarken, kraliçesine sarılırken v.s biçimlerde yapılmıştır.Resimlerde firavun
ve ailesi koca kafalı,ince uzun yüzlü yapılmıştır.Firavunda geniş kalçalı,göbekli ve garip görünümlüdür.Bu görünümlerin o
zaman var olan bir hastlık olabileceğini düşünenler olduğu gibi Akhenoton'un dini inancından kaynaklandığını da söyleyenler
vardır.
 
Akhenaton'un son yıllarında Smenkhkare ülke yönetiminde firavunla birlikte çok etkili oldu.Onun Ankhenaton'un ilk kraliçesi
Nefertiti'nin ta kendisi olduğunu söyleyenler oldu.1907'de firavunlar vadisinde mumyalanmış bir ceset bulundu.Ceset çok
kırılgandı.Dokununca parçalandı.Mumyanın kime ait olduğu anlaşılamadı.Bu mumya ankhenoton'un kendisi de olabilir.
Smenkhkare'yede ait olabilir.Böylece mumyanın parçalanması sır perdesinin aralanmasına izin vermedi.
  
Akhenoto'nun ilk eşi kraliçe Nefertiti idi.Onunda firavunla birlikte devlet işlerinde etkili olduğu bilinmektedir.Akibeti
belli değildir.Son zamanlarında ise Kiya adlı bir kraliçesinin olduğu Akhenoton tarafından çok sevildiği bilinmektedir.
Ona çok sevilen eş demektedir.

Akhenaton'un ölümünden sonra arkasında karmaşık bir dönem bıraktı.Ardından dokuz yaşındaki Tutankhamon firavun oldu(M.Ö.1361).

Ülke bu zamanda danışmanları tarafından yönetildi.Asıl adı Tutankhatendir.Akhenoton'Un Kiya'dan olan oğlu olduğuna
inanılmaktadır.Firavunların kız kardeşleriyle olan evliliklerine sık rastlanmaktadır.Tutankhamon da,Akhenaton'un başka
eşinden olan  kızı Ankhesenpaatenle evlenmiştir.

Tutankhamon,tahta geçer geçmez Teb şehrine taşındı.Böylece "Aten" diniyle bağını kopardığını ve işlerin normale döndüğünü
göstermiş oldu.Eski dinlerinin tanrısı "Amon-Ra" baş tanrı olarak kabul edildi.Tutankhamon çok genç yaşta daha on dokuz
yaşındayken hayata veda etti(M.Ö1352).Savaş arabalarına komutanlık yapan danışmanı "Ay"dul kalan kraliçe ile evlenerek 
firavun oldu.Çünkü Tutanhamon'un oğlu yoktu.
 
Tutankhamon'un genç karısı Ankhesenpaamon, düşmanları olan Hitit kralına bir mektup yazar.Kendisinin bir hizmetçi ile
evlenmek istemediğini belirtir.(Bu kişi yaşlı Ay olabilir).Mektubunda Hitit kralına kendisine
bir koca göndermesi için yalvarır.Hitit kralı dileğini yerine getirir.Ne yazık ki oğlu yolda öldürülür.
Mısır kraliyet ailelerinin kadınları  hiç bir zaman yabancılarla evlenmemişlerdir.
Tutankhamon'un karısının kendisine uygun bir eş bulamamasının sebebi Hitit ve Mısır kraliyet ailelerini yok eden bir salgın
da olabilir.Akhenoton'un kızlarıda arkalarında hiç iz bırakmadan yok olmuşlardır.

Ay ,dört yıl hükümdarlıkta kaldı.Ay'dan sonra Horemheb adlı bir general tahtı ele geçirdi.Horemheb zalimliğiyle tanınır.
Horemheb,Akhenoton,Tutankhamon,Ay'ın isimlerini resimlerden ve heykellerden sildirdi.
Horemheb,sınır güvenliğini sağladı.Orduyu düzenledi.Yerel ve merkezi yönetimde yenilikler yaptı.Mısır'da istikrarlı bir
yönetim oluşturdu.Sanata da önem verdiğini söylemiştir.Tutankhamon'un yaptırdığı anıtlara kendi yaptırdığını söyleyerek
sahip çıkmıştır.
 
Horemheb,kendisinden sonra firavun olması için Ramses adında birini atadı.Böylece IX.Hanedanlık başlamış oldu.II.Ramses bu
hanedanlığın 3. firavunu idi.O güne kadar yaşamış en uzun ömürlü firavundur.

Horemheb'in ölümündensonra tahta geçen I.Ramses yalnızca iki yıl tahtta kalabildi.Yerine oğlu I.Seti geçti.
I.Seti imparatorluğu eski gücüne kavuşturmayı amaçlıyordu.Filistin'i ele geçirmek,Suriye'ye ulaşmak istiyordu.
Kuzeye pek çok seferler düzenledi.Hititler'le de savaştı.Fakat Mısır'a dönmesiyle elde ettiği topraklar düşmanları
tarafından geri alındı.

I.Setin'in oğlu II.Ramses altmış yedi yıl tahtta kalmış en uzun ömürlü firavundur.Bir çok karısı ve çok sayıda çocuğu
olmuştur.
 
Babası I.Setinin Kuzeyde Suriye'ye yaptığı seferlere devam etti.Kuzeye yaptığı seferler Hititler'i huzursuz etti.Mısır
ordusu Suriye,Mısır sınırındaki Kadeş'te Hititler'le savaştı.Savaş sırasında Hititler, geri çekiliyormuş gibi yaparak Mısır
Ordusunu II.Ramses'in de başında bulunduğu Amon bölüğünü tuzağa düşürdüler.Ramses askerlerinin başında kahramanca savaştı.
Destek kuvvetlerinin gelmesiyle ağır bir yenilgiden zor kurtuldu.İki ordu da geri çekildi.Yenilgiden zorlukla kurtulmasına
rağmen Karnak'taki Hipostil Hol'e,Ebu Simbel'de ki tapınakların ve Ramesseeum'un duvarlarına bu savaşın zaferiyle 
sonuçlandığını tasvir eden resimler yaptırdı.

II.Ramses'le Hititler arasındaki sürtüşmeler bir süre daha devam etti.Daha sonra Hititlerle tarihte bilinen ilk yazılı
antlaşma Kadeş Barış Antlaşması(M.Ö.1258)yılında yapıldı.II.Ramses'te Hitit Prensesiyle evlendi.Bu barış Hitit Krallığı son
bulana kadar devam etti.

II.Ramses propagandayı ve gösterişi seven bir firavundu.Zamanında Çok sayıda tapınak,yontu,dikilitaş yaptırdı.Kendi
mezar tapınağını(Ramesseum)u yaptırdı.Ebu Simbel'de,Karnakta çoksayıda anıt inşa ettirdi.Yapılmış tapınakları düzelterek
kendine mal etmeye çalıştı.Baş kraliçesi Nefertari için ebu Simbel'de bir tapınak,Kraliçeler vadisinde'degösterişli bir
mezar yaptırmıştır.Bundan anlıyoruz ki Nefertari çok sevilen ve sayılan bir eşti.gösterişi çok sevdiğini Ramesseum'da
bulunan 20m.lik heykelinden de anlıyoruz.Kendisinin tanrı Amon 'un oğlu olduğunu söylüyordu.
    
 
II.Ramses,Suriye ve Filistin'e yakın bir başkent kurdurdu.Bu şehre Per Ramses adını verdi.Şehir Avaris'teki Hyksos'a kuruldu.
II.Ramses Öğülmeyi çok seviyordu.Sanatçılar,şairler eserlerinde Ramsesİ, kurduğu başkenti vb.her şeyi bol bol öğdüler.
 
ANTİK MISIR'DA
yENİ KRALLIĞIN SON BULMASI
II.Ramses öldükten sonra XIX. Hanedanlık sona erdi.XX.Hanedanlık başladı.Bu dönemde pek çok firavun Ramses'in ihtişamlı
hayatına özendikleri için Ramses adını kullandılar.Ne varki öyle görkemli bir hayatı hiç birisi yaşıyamadı.

II.Ramsesten sonra firavun olan Merenptah dış tehditlerle karşılaştı.Batıdan Libyada yaşayan topluluklar verimli Nil
Deltası'na yerleşmek istiyorlardı.Batıdan Mısır topraklarını istilaya yeltendiler.Geri püskürtüldüler.Asıl tehditi Deniz
Halkları oluşturuyordu.Bunlar Mısır topraklarına saldırdılar.Marenptah onlarıda geri püskürtmeyi başardı.

XX.Hanedan'nın 2. firavunu III.Ramsesti.O da Ramses gibi yönetimde etkili olmaya çalıştı.Libyalılar tekrar saldırdılar.
Bazı libyalılar Mısır'a yerleşmeyi başardılar.Deniz Halkları da tekrar hem denizden hem karadan saldırdılarsa da başarısız
oldular.Fakat III.Ramses bu savaşlarla güç kaybetti.Bu saldırıların arkası kesilmeyince toprak ta kaybetmeye başladı.
III.Ramses aile içinde de huzursuzdu.Eşlerinden birisi onu öldürtüp oğlunu firavun yapmak istedi.başarılı olamadı.Kurulan
mahkemede suçlu bulunanlar öldürüldü veya kendilerini öldürmeleri istendi.Ölünce yerine başka bir eşinden olan oğlu tahta
geçti.


III.Ramses te bazı tapınaklar yaptırma gayretini gösterdi.Medinet Tabuda kendi mezarını yaptırdı.İşçilere paralarını
ödeyemeyince işçiler işi bıraktılar.İnsanlık tarihinde ilk grev yapılmış oldu.

XX. haneddanın son firavunları son derece güçsüzlerdi. Bunu fırsat bilen Nubya, Mısır'dan ayrıldı.Amon tapınağındaki üst
düzey rahipler güçlendiler.Geniş arazilere sahip oldular ve zenginleştiler.Ordu komutanları ve vezirlerde gün geçtikçe
güçleniyorlardı.Heri Hor adında bir general XX. Haneda'nın son zamanlarında Mısıra hakim olmayı başardı.

IX.Ramses döneminde soyluların ve kralların mezarları soyuluyordu.Soyguncuları bulmak için büyük bir mahkeme kuruldu.
Soyguncuların bir kısmı tapınaklarda çalışanlardı.Soyguncuların çoğu bulunamadı.Yakalananlar ise ağır cezalara
çarptırıldılar.Kurulan mahkemeye rğmen kral mezarları soyulmaya devam etti.XXI. hanedanlığın rahipleri mumyaları başka
yerlere taşıttılar.II.Ramses ve babası I.Setin'nin mumyaları Deil El Bahri'de gizli bir yere taşındı.

Antik Mısır'da Yazının Başlangıcı ve Gelişmesi

Yakın yıllarda Mısır'ın merkezinde Abydos'ta yapılan kazılarda yazının hanedanlık öncesi dönemde de kullanıldığına dair bulgular elde edilmiştir. Bu da yazının ilk defa Mısır'da kullanıldığını düşündürmektedir...

 

 

Devamını oku: Antik Mısır'da Yazının Başlangıcı ve Gelişmesi

Antik Mısır'da Orta Krallık Dönemi (M.Ö. 2400 - M.Ö. 1640)

antik mısır mentuhotep dönemi1. Ara Dönemin sonunda, M.Ö 2040 yıllarında Thebes prensleri Mısır'ı kontrolleri altına almaya başladılar ve 2. Mentuhotep Mısır'da siyasal birliği kurmayı başardı. Thebes'i başkent yaptı ve XI. hanedanlık başlamış oldu. 2.Mentuhotep Nil'in batı yakasına muhteşem bir tapınak ve mezar yaptırdı.

 

 

Devamını oku: Antik Mısır'da Orta Krallık Dönemi (M.Ö. 2400 - M.Ö. 1640)

Antik Mısır'da Hanedanlık Öncesi Dönem (M.Ö. 6000 - M.Ö. 3100)

Antik Mısır Haritası Hanedanlık Öncesiİklimin müsait olması, Nil nehrinin bu yöreye sağladığı olanaklar sayesinde Mısır'ın tarihi M.Ö.6000 yıllarına kadar uzanmaktadır...

 

 

Devamını oku: Antik Mısır'da Hanedanlık Öncesi Dönem (M.Ö. 6000 - M.Ö. 3100)

Antik Mısır'da 1. Ara Dönem (M.Ö. 2152 - M.Ö. 2040)

pepi bakır heykeli antik mısırEski krallık Pepi ile son bulunca ilk ara dönem başladı. Bu dönem 100 yıl sürdü. Bu dönemde kaos ve istikrarsızlık hakimdi; metinlerde bu dönem için "70 günde 70 firavun" ibaresine rastlanır.

 

 

 

 

Devamını oku: Antik Mısır'da 1. Ara Dönem (M.Ö. 2152 - M.Ö. 2040)

Antik Mısır Medeniyeti'nin Bulunması: Arkeoloji

antik mısır, firavunlar

Mısır M.Ö.30'de Roma İmparatorluğunun egemenliği altına girdiğinde Mısır'daki hazineler de unutulmuştu. 18.yy.dan sonraki yıllarda  Avrupalı arkeologlar Antik Mısır'la ilgilenmeye başladılar. Antik Mısır medeniyeti çok etkileyiciydi; en uzun sürmüş medeniyetle ilgili araştırmalara ilgi gün geçtikçe daha çok artıyordu...

Antik Mısır'da Eski Krallık / Pramitler Devri (M.Ö. 2650 - M.Ö. 2152)

Antik Mısır Eski Krallık Giza PramitleriEski Krallık Dönemi 3. hanedanla başlar (M.Ö.2650). Mısır'ın en iyi bilinen dönemidir. Büyük bir medeniyettir: binalar, anıtlar, saraylar taştan yapılmaya başlanmıştır. Çok başarılı sonuçlar alınmıştır. Firavunlar unutulmamak amacıyla kendileri için piramitler ve sfenksler yaptırmışlardır. Onun için bu devre piramitler devri de denir. Eski krallık döneminde firavunlar bütün Mısır'a hükmederlerdi. Ülkenin bazı eyaletlerine "nomark" adı verilen valiler gönderilirdi. Bu valiler düzenli bir şekilde firavuna rapor iletirlerdi.

Devamını oku: Antik Mısır'da Eski Krallık / Pramitler Devri (M.Ö. 2650 - M.Ö. 2152)

Lidyalılar

lidya lidyalıla paraAnadolu'da kurulan güçlü devletlerden biri de Lidyadır. Hint-Avrupa kökenli olan Lidyalılar Tunç çağının ikinci yarısından itibaren doğudan gelerek Anadoluya yerleşmişlerdir. Dilleri Hititlerle benzerlik göstermektedir. Lidyalılarda çivi yazısını kullanmışlardır.

Devamını oku: Lidyalılar

Antik Mısır'da Krallık Dönemi (Arkaik Dönem: M.Ö. 3100 - M.Ö. 2650)

Antik Mısır'da Krallık Dönemi tanrıça nekhmet akbabaAntik Mısır'da iki krallık vardı ve iki krallığın da tanrıları ayrıydı. Güney Mısır'ın kralı uzun beyaz bir taç takardı. Güneyin Krallığı'nı tanrıça Nekhmet'in koruduğuna inanılırdı. Simgesi akbaba idi. Kuzey Mısır'ın yani Akdeniz tarafına denk gelen aşağı Mısır'ın kralı ise kırmızı bir taç takardı. Tanrıça Vadjet tarafından korunulduğuna inanılırdı; simgesi kobra idi...

 

 

Devamını oku: Antik Mısır'da Krallık Dönemi (Arkaik Dönem: M.Ö. 3100 - M.Ö. 2650)

Frig Krallığı (M.Ö. 750 - M.Ö. 676)

Frig Krallığı, Anadolu Medeniyetleri, İlk Medeniyetler, Midas, GordionHitit İmparatorluğu yıkılınca, Anadolu'da yeni devletler ortaya çıktı. Bunlardan biri de Frig Krallığı'dır. Frigler Trakya'dan Anadolu'ya gelerek Sakarya, Eskişehir, Ankara, Afyon çevresine yerleştiler. Daha sonra Ankara'dan Denizli'ye kadar uzanan bir alanda büyük bir uygarlık oluşturdular...

Devamını oku: Frig Krallığı (M.Ö. 750 - M.Ö. 676)